Logicollege

Binnenvaart is het professionele vervoer over de Europese binnenwateren. In vergelijking met andere landen neemt in Nederland de binnenvaart een belangrijke positie in. Nederland, België en Luxemburg vertegenwoordigen samen 78% van de binnenvaart in de hele EU, met 8.000 schepen die een totaal laadvermogen hebben van 9 miljoen ton. De Nederlandse binnenvaartvloot is daarvan het grootst en bestaat uit bijna 5.000 vrachtschepen met grote diversiteit aan scheepstypen. Meer dan 50% van de internationale rijnvloot vaart onder Neder­landse vlag.

De binnenvaart is een belangrijke vervoersschakel van en naar de zeehavens en vooral voor vervoer van bulkgoede­ren over lange afstand. De kracht van de binnenvaart zijn de relatief lage kosten. De binnenvaart is dan ook bij uitstek geschikt voor die goederensoorten, waarvoor lage vervoerskosten een belangrijke rol spelen, zoals kolen, ijzererts, zand en grind, graan en veevoer. Het grootste Nederlandse binnenvaartschip is een motortanker met een lengte van 147m en een breedte van 22,8m met een laadvermogen van ruim 13.000 ton.

Duwbakken spelen een steeds grotere rol. Dat is begrijpelijk, als je bedenkt dat een zes-duwbak-stel (met een lengte van 193m), tot wel 660 vrachtwagenladingen (16.500 ton) aan stortgoed kan vervoeren. Een groot containerschip (voor binnenvaart) met een lengte van 135m kan 250 containers tegelijk vervoeren.

figuur 5: vier-duwbakken-stelsel

Europa heeft ruim 50.000 km aan vaarwegen die geschikt zijn voor de binnenvaart, daarvan is al 20.000 km te vinden in de Benelux, Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk. Vanuit Rotterdam of Delfzijl kan de binnenvaart komen tot aan de Zwarte Zee.

De (hoofd)vaarwegen hebben voldoende capaciteit voor verdubbeling van de binnenvaart. De Rijn kan zelfs nog een verzevenvoudiging verwerken. Maar door schaalvergroting en toename van het aantal schepen zijn er capaciteitsproblemen bij kunstwerken als bruggen en sluizen.

Bij een grote sluis duurt de cyclus 45 tot 60 minuten. Als een schip niet met de eerste schutting mee kan, moet het dus drie kwartier tot een uur wachten. De wachttijd is op sommige trajecten daardoor opgelopen tot 75% van de totale vaartijd.

De branche verwacht dat het vervoersvolume de komende jaren met procenten zal stijgen. Met name bij de containervaart, zand- en grindvervoer en bij de tankvaart. Hoe meer vervoer er over water plaatsvindt, hoe meer de verkeersdruk en vervuiling afnemen. Dit gegeven biedt kansen voor nog verdere groei in de branche. Deze groei, maar ook vergrijzing zorgen voor een krappe arbeidsmarkt op het water.
Ontwikkelingen binnen de duwvaart versterkten de concurrentiepositie ten opzichte van andere transportmodaliteiten. Er zijn speciale schepen voor zware en/of grote stukken met roll-on/roll-off-voorzieningen (Ro-Ro), met ruimte tot 72 opleggers, inclusief de truck. Speciale diensten zijn opgezet voor het vervoeren van beladen trailers. Toch zie je in deze transportmodaliteit ook overcapaciteit.

Om te kunnen voldoen aan de wettelijke regeling van het maximaal aantal vaaruren van een schipper, moeten er ook bij toename van het aantal schepen voldoende ligplaatsen zijn om schepen aan te leggen.